尼希亚南达共修讲座重播 | 凯拉萨的圣尼希亚南达帕冉玛希瓦上师从三摩地状态传来的讯息

। श्रीदेव्युवाच ।
देवेश श्रोतुमिच्छामि रहस्यातिरहस्यकम् ।
।श्रीशिव उवाच ।
भिन्नांजनं समारभ्य मा भैर्मा भै’महेश्वरि ॥ १ ॥
वृत्तानन्दं तु देवेशि ध्यात्वा वाच्छामितं शिवे ।
शिखागतं स्मरेत् वन्हि शिखासाधकरूपिणम् ॥ २॥
खरंतु देव्या रसनां बुद्धया ध्यात्वा महेश्वरि ।
साध्यस्य जाड्यरूपत्वं शिखायां परमेश्वरि ॥ ३ ॥
साध्यस्य हृदये देवि देवी तिष्ठति सर्वदा ।
जाड्यं तत्रैव देवेशि रसना लेह भक्षगा ॥ ४ ॥
एवं ध्यात्वा जपेद्वीरस्त्रैकाल्यज्ञानमाप्नुयात् ।
ताराविधौ महेशानि काम्य ध्यानं महेश्वरि ॥ ६ ॥
प्रत्यालीढं समारभ्य पंचमुद्राविभूषितम् ।
इत्येतं चिन्त्य यत्नेन जाड्यं न्यस्य कपालके ॥ ६॥
का संकर्तनं चिन्त्यं त्रैलोक्याधिपतिः कविः ।
राज्यदातृ स्वसामर्थ्य नहि तारां विना कलौ ॥ ७ ॥
xxxx सक्तामाग्नेयीनाडिकागताम् ।
शवस्य हृदये न्यस्तं दक्षिणं चरणं शुभम् ॥ ८ ॥
शवस्य पादयुगलमनुलोमा कृतिक्रमात् ।
संन्यस्य वामचरणे प्रत्यालीढं तदुच्यते ॥ ९ ॥
साधनायां दक्षशिरः प्राक् प्रत्यक् च शिरः सदा ।
शवस्वरूपं कथितं वामहस्तं हृदि18 स्थितम् ॥ १०॥
चतुर्भुजा कालिका स्यात् धनुरायुधधारिणी ।
कपाल पञ्चमं चेत्स्यात् वरहस्ते विधारयन् ॥ ११ ॥
मुण्डरूपं कपालं तु महाकाल मते मतम् ।
कलो तारा कलौ काली कलौ तारा च कालिका ॥ १२ ॥
शिवशक्तिप्रभेदेन देहे शक्तिरुपस्थिता ।
तारा शिवस्तथा काली शक्तिरूपा प्रकीर्तिता ॥ १३ ॥

देशव्यवस्थानियमो नाम सप्तमः

काली शिवस्तथा तारा शक्तिरूपा प्रकीर्तिता ।
अहो ज्ञानवतां ज्ञानी कालीतारा’परायणः ॥ १४ ॥
रहस्यातिरहस्यं च प्रोक्तं देवि तवाग्रतः ।
देशव्यवस्थां देवेशि कथ्यते शृणु यत्नतः ॥ १५ ॥
वैद्यनाथं समारभ्य भुवनेशांतगं शिवे ।
तावदंगाभिधो देशो यात्रायां न हि दुष्यति ॥ १६ ॥
रत्नाकरं समारभ्य ब्रह्मपुत्रांतगं शिवे ।
वंगदेशो मया प्रोक्तः सर्वसिद्धिप्रदायकः ।। १७ ॥
जगन्नाथात्पूर्वभागास्कृष्णातीरान्तगं शिवे ।
कलिंगदेश: संप्रोक्तो वाममार्गपरायणः ॥ १८ ॥
कलिंगदेशमारभ्य पंचाष्टयोजनं शिवे ।
दक्षिणस्यां महेशानि कालिंद: परिकीर्तितः ॥ १९ ॥
सुब्रह्मण्यं समारभ्य यावद्देवो जनार्दनः ।
तावत्केरलदेशः स्यात्तामध्ये सिद्धि ‘केरलम् ॥ २० ॥
रामेश्वरो वेंकटेशो हंसकेरलबोधकः ।
अनंतशैलमारभ्य यावत्स्यादुडुपं पुरम् ॥ २१ ॥
तावत्सर्वेशनामा तु केरलः परिकीर्तितः ।
शारदामठमारभ्य कुंकुमाद्रितटान्तकम् ॥ २२ ॥
तावत्काश्मीरदेशः स्यात्पंचाशद्योजनान्तकः ।
कालेश्वरं श्वतगिरि त्रिपुरां नीलपर्वतम् ॥ २३॥
कामरूपाभिधो देवि गणेशगिरिमूर्धनि ।
त्रिपंचकं समारभ्य मध्ये चोजयिनी शिवे ॥ २४ ॥
मार्जारतीर्थ राजेन्द्र कोलापुरनिवासिनम् ।
तावद्देशो महाराष्ट्र: कार्णाटस्या भिगोचरः ।। २५ ॥
जगन्नाथादू भाग अर्वाक् श्रीभ्रमराम्बिका ।
तावदंध्राभिधो देशः सौराष्ट्रं शृणु सादरम् ।। २६ ॥
कोंकणात् पश्चिमं तीत्वा समुद्रप्रान्तगोचरः ।
हिगुलाजान्तका- देवि जन्तवो जनलेशतः ॥ २७ ॥
सौरराष्ट्रदेशो देवेशि नाम्ना तु’ गुर्जराभिधः ।
श्रीशैलं तु समारभ्य चोलेशान्मध्यभागतः || २८ ।।
तैलंगदेशो देवेशि ध्यानाध्ययनतत्परः ।
मूकाम्बिको समारभ्य मलयाद्रय तगं शिवे ॥२९॥
मलयाला भिधो देशो मंत्रसिद्धिप्रवर्तकः ।
रामनाथं समारभ्य श्रीरंगान्तं बिलेश्वरि ॥ ३०॥
कर्णाटदेशो देवेशि साम्राज्यभोगदायकः ।
ताम्रपर्णी समारभ्य शैलार्धात्पुरतोऽर्द्धत: ॥ ३१ ॥
अवंतीसंज्ञको देशः कालिका तत्र तिष्ठति ।
भद्रकाली महत्पूर्व रामदुर्गाच्च पश्चिमे ॥ ३२॥
श्रीविदर्भाभिधो देशो वैदर्भास्तत्र तिष्ठति ।
गुर्जरात्पूर्वभागे तु द्वारकातो हि दक्षिणे ॥ ३३ ॥
मरुदेशो महे शानि उष्ट्रोत्पत्तिपरायणः।
श्रीकोंकणादधोभागे तापीतः पश्चिमोत्तरे ॥ ३४ ॥
आभीरदेशो देवेशि विन्ध्यशैले व्यवस्थितः ।
अवंतीतः पूर्वभागे गोदावर्यास्तथोत्तरे ॥ ३५ ॥
मालवाख्यो महादेशो धनधान्यपरायणः ।
द्रविडतैलंगयोर्मध्ये चोलदेशः प्रकीर्तितः ॥ ३६॥
लम्बकर्णाश्च ते प्रोक्ता भेदो ह्यवान्तरो भवेत् ।
कुरुक्षेत्रात्पश्चिमे तु तथा चोत्तरभागतः ॥ ३७॥
इन्द्रप्रस्थान्महेशानि दशत्रियोजनोत्तरम् ।
पांचाल देशो देवेशि सौंदर्य-गर्वभूषितः ॥ ३८ ॥
पांचालदेशमारभ्य म्लेच्छादक्षिणपूर्वतः।
काम्बोजदेशो देवेशि वाजिराशिपरायणः ॥ ३९ ॥
वैदर्भदेशादूर्घ च इन्द्रप्रस्थाच्च दक्षिणे ।
मरुदेशात् पूर्वभागे वैराड्-देशः प्रकीर्तितः ॥ ४० ॥
शव्यवस्थानियमो नाम सप्तमः ।
काम्बोजादक्ष भागे तु इन्द्रप्रस्थाच्च पश्चिमे ।
पाण्ड्य देशो महेशानि महाशूरत्व’कारकः ॥ ४२ ॥
गण्डकीतीरमारभ्य चम्पारण्यातकं शिवे ।।
विदेहभू: समाख्याता तैरभुक्त्यभिधः स तु ॥ ४२ ।।
काम्बोजदेशमारभ्य महाम्लेच्छात्तु पूर्वके ।
वाल्ही कदेशो देवेशि अश्वोत्पत्तिपरायणः ॥ ४३ ॥
तप्तकुण्डं समारभ्य रामक्षेत्रांतकं शिवे ।
किरातदेशो देवेशि विन्ध्यशैले च तिष्ठति ॥ ४४ ॥
करतोयां समारभ्य हिंगुलाजान्त कं शिवे ।
बक्तान देशो देवेशि महाम्लेच्छपरायणः ॥ ४५ ॥
हिंगुपीठं समारभ्य मर्के शांतं महेश्वरि ।
खुरासनाभिधो देशो म्लेच्छमार्गपरायणः ॥ ४६॥
तन्मध्ये चोत्तरे देवि ऐराकः परिकीर्तितः ।
काश्मीरं तु समारभ्य कामरूपाच्च पश्चिमे ।। ४७ ॥
भोटांतदेशो देवेशि मानसेशाच्च दक्षिणे ।
मानसेशादक्षपूर्वे चीनदेशः प्रकीर्तितः ।। ४८ ॥
कैलासगिरिमारभ्य सरयूयोनितः परे ।
आमोंगांतं महेशानि महाचीनाभिधो भवेत् ।। ४९ ॥
जटेश्वरं समारभ्य योगिन्यन्त महेश्वरि ।
नेपाल देशो देवेशि शिलट्ट शृणु प्रिये ॥ ५० ॥
गणेश्वरं समारभ्य महोदध्यंतगं शिवे ।
शिलहट्टा भिधो देशः पर्वते तिष्ठति प्रिये ॥ ५१ ।।
वंगदेश समारभ्य भुवनेशांतगं शिवे ।
गौडदेशः समाख्यातः सर्वविद्याविशारदः ॥ ५२ ॥
गोकर्णेशात्पूर्वभागे आर्यावर्तात्तु चोत्तरे ।
तैरभूक्ता पश्चिमे तु महापुर्याश्च पूर्वत: ॥ ५३ ॥
महाकोशलदेशः स्यात् सूर्यवंशपरायणः ।
व्यासेश्वरं समारभ्य तप्तकुण्डान्तकं शिवे ॥ १४ ॥
मगधाख्यो महादेशो यात्रायां न हि दुष्यति ।।
दक्षोत्तरक्रमेणैव क्रमात् कीकट मागधौ ॥ १५ ॥
चरणाद्रि समारभ्य गृध्रकूटांतकं शिवे ।
तावत्कीकटदेशः स्यात्तदुत्तरो मागधो मतः ॥५६॥
जगन्नाथप्रान्त’देशस्त्वौत्कलः परिकीर्तितः ।
कामगिरिं समारभ्य द्वारकान्तं महेश्वरि ॥ १७ ॥
श्रीकुन्तलाभिधो देशो इणं शृणु महेश्वरि ।
कामगिरेर्दक्षभागे मरुदेशात्तथोत्तरे ॥ १८ ॥
हूणदेशः समाख्यातः शूरास्तत्र वसन्ति हि ।
अथ घटुं समारभ्य कोटीशस्य च मध्यगः ।। ५९ ॥
समुद्रप्रान्तदेशो हि कोङ्कणः परिकीर्तितः ।
ब्रह्मपुत्रात्कामरूपान्मध्यभागे तु कैकयः ॥ ६० ॥
मगधादक्षभागे तु विन्ध्यात्पश्चिमतः शिवे ।
शौरसेनाभिधो देशः सूर्यवंशप्रकाशकः ॥ ६१ ॥
हस्तिनापुरमारभ्य कुरुक्षेत्राच्च दक्षिणे ।
पाञ्चालात्पूविभागे तु कुरुदेशः प्रकीर्तितः ॥ ६२ ।
मरुदेशात्पूर्वभागे कामाद्रेर्दक्षिणे शिवे ।
सिंहलाख्यो महादेशः सर्वदेशोत्तमोत्तमः ॥ ६३ ॥
शिलहट्टापूर्वभागे कामरूपात्तथोत्तरे ।
पुलिन्द देशो देवेशि नरनारायणः परः ॥ ६४ ॥
गणेश्वरात्पूर्वभागे समुद्रादुत्तरे शिवे ।
कच्छदेशः समाख्यातः सेवनं शृणु सादरम् ॥ ६५ ॥
पुलिन्दा दुत्तरे भागे कच्छ।च्च पश्चिमे शिवे ।
मत्स्यदेशः समाख्यातो मत्स्यबाहुल्यकारकः ॥ ६६ ॥
वैराटपांड्ययोर्मध्ये पूर्वदक्षक्रमेण च ।
मद्रदेशः समाख्यातो माद्रीशस्तत्र तिष्ठति ॥ ६७ ॥
शूरसेनात्पूर्वभागे कण्ठका पश्चिमे वरे ।
सौवीरदेशो देवेशि सर्वदेशाधमोधम: ॥ ६८॥
देशव्यवस्थानियमो नाम सप्तमः ।
अवंतीतः पश्चिमे तु वैदर्भादक्षिणोत्तरे ।
लाट देश: समाख्यातो बर्बरं शृणु पार्वति ॥ ६९ ॥
मायापुरं समारभ्य सप्तशृंगात्तथोत्तरे |
बर्बराख्यो महादेशः सैन्धवं शृणु सादरम् ॥ ७० ॥
लंकाप्रदेशमारभ्य मकान्तं परमेश्वरि ।
सेंधवाख्यो महादेशः पर्वते तिष्ठति प्रिये ।। ७१ ॥
एते पटपञ्चाशद्देशा’ मया प्रोक्तास्तव प्रिये ।
एतन्मध्येऽपि देवेशि देशभेदास्त्वनेकशः ।।
कोटिशः सन्ति देवेशि एते मुख्याः प्रकीर्तिताः ।
रहस्यातिरहस्य च गोप्तव्य पशुसङ्कटे ।
इति संक्षेपतः प्रोक्तं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ।।

इति श्रीशक्तिसङ्गममहातन्त्रराजे उत्तरभागे तृतीय खण्डे श्रीमदक्षोभ्यमहोग्रतारासंवादे
देशव्यवस्थानियमो नाम सप्तमः पटलः ।

। śrīdevyuvāca ।
deveśa śrotumicchāmi rahasyātirahasyakam ।
।śrīśiva uvāca ।
bhinnāṃjanaṃ samārabhya mā bhairmā bhai’maheśvari ॥ 1 ॥
vṛttānandaṃ tu deveśi dhyātvā vācchāmitaṃ śive ।
śikhāgataṃ smaret vanhi śikhāsādhakarūpiṇam ॥ 2॥
kharaṃtu devyā rasanāṃ buddhayā dhyātvā maheśvari ।
sādhyasya jāḍyarūpatvaṃ śikhāyāṃ parameśvari ॥ 3 ॥
sādhyasya hṛdaye devi devī tiṣṭhati sarvadā ।
jāḍyaṃ tatraiva deveśi rasanā leha bhakṣagā ॥ 4 ॥
evaṃ dhyātvā japedvīrastraikālyajñānamāpnuyāt ।
tārāvidhau maheśāni kāmya dhyānaṃ maheśvari ॥ 6 ॥
pratyālīḍhaṃ samārabhya paṃcamudrāvibhūṣitam ।
ityetaṃ cintya yatnena jāḍyaṃ nyasya kapālake ॥ 6॥
kā saṃkartanaṃ cintyaṃ trailokyādhipatiḥ kaviḥ ।
rājyadātṛ svasāmarthya nahi tārāṃ vinā kalau ॥ 7 ॥
xxxx saktāmāgneyīnāḍikāgatām ।
śavasya hṛdaye nyastaṃ dakṣiṇaṃ caraṇaṃ śubham ॥ 8 ॥
śavasya pādayugalamanulomā kṛtikramāt ।
saṃnyasya vāmacaraṇe pratyālīḍhaṃ taducyate ॥ 9 ॥
sādhanāyāṃ dakṣaśiraḥ prāk pratyak ca śiraḥ sadā ।
śavasvarūpaṃ kathitaṃ vāmahastaṃ hṛdi18 sthitam ॥ 10॥
caturbhujā kālikā syāt dhanurāyudhadhāriṇī ।
kapāla pañcamaṃ cetsyāt varahaste vidhārayan ॥ 11 ॥
muṇḍarūpaṃ kapālaṃ tu mahākāla mate matam ।
kalo tārā kalau kālī kalau tārā ca kālikā ॥ 12 ॥
śivaśaktiprabhedena dehe śaktirupasthitā ।
tārā śivastathā kālī śaktirūpā prakīrtitā ॥ 13 ॥

deśavyavasthāniyamo nāma saptamaḥ

kālī śivastathā tārā śaktirūpā prakīrtitā ।
aho jñānavatāṃ jñānī kālītārā’parāyaṇaḥ ॥ 14 ॥
rahasyātirahasyaṃ ca proktaṃ devi tavāgrataḥ ।
deśavyavasthāṃ deveśi kathyate śṛṇu yatnataḥ ॥ 15 ॥
vaidyanāthaṃ samārabhya bhuvaneśāṃtagaṃ śive ।
tāvadaṃgābhidho deśo yātrāyāṃ na hi duṣyati ॥ 16 ॥
ratnākaraṃ samārabhya brahmaputrāṃtagaṃ śive ।
vaṃgadeśo mayā proktaḥ sarvasiddhipradāyakaḥ ।। 17 ॥
jagannāthātpūrvabhāgāskṛṣṇātīrāntagaṃ śive ।
kaliṃgadeśa: saṃprokto vāmamārgaparāyaṇaḥ ॥ 18 ॥
kaliṃgadeśamārabhya paṃcāṣṭayojanaṃ śive ।
dakṣiṇasyāṃ maheśāni kāliṃda: parikīrtitaḥ ॥ 19 ॥
subrahmaṇyaṃ samārabhya yāvaddevo janārdanaḥ ।
tāvatkeraladeśaḥ syāttāmadhye siddhi ‘keralam ॥ 20 ॥
rāmeśvaro veṃkaṭeśo haṃsakeralabodhakaḥ ।
anaṃtaśailamārabhya yāvatsyāduḍupaṃ puram ॥ 21 ॥
tāvatsarveśanāmā tu keralaḥ parikīrtitaḥ ।
śāradāmaṭhamārabhya kuṃkumādritaṭāntakam ॥ 22 ॥
tāvatkāśmīradeśaḥ syātpaṃcāśadyojanāntakaḥ ।
kāleśvaraṃ śvatagiri tripurāṃ nīlaparvatam ॥ 23॥
kāmarūpābhidho devi gaṇeśagirimūrdhani ।
tripaṃcakaṃ samārabhya madhye cojayinī śive ॥ 24 ॥
mārjāratīrtha rājendra kolāpuranivāsinam ।
tāvaddeśo mahārāṣṭra: kārṇāṭasyā bhigocaraḥ ।। 25 ॥
jagannāthādū bhāga arvāk śrībhramarāmbikā ।
tāvadaṃdhrābhidho deśaḥ saurāṣṭraṃ śṛṇu sādaram ।। 26 ॥
koṃkaṇāt paścimaṃ tītvā samudraprāntagocaraḥ ।
higulājāntakā- devi jantavo janaleśataḥ ॥ 27 ॥
saurarāṣṭradeśo deveśi nāmnā tu’ gurjarābhidhaḥ ।
śrīśailaṃ tu samārabhya coleśānmadhyabhāgataḥ || 28 ।।
tailaṃgadeśo deveśi dhyānādhyayanatatparaḥ ।
mūkāmbiko samārabhya malayādraya tagaṃ śive ॥29॥
malayālā bhidho deśo maṃtrasiddhipravartakaḥ ।
rāmanāthaṃ samārabhya śrīraṃgāntaṃ bileśvari ॥ 30॥
karṇāṭadeśo deveśi sāmrājyabhogadāyakaḥ ।
tāmraparṇī samārabhya śailārdhātpurato’rddhata: ॥ 31 ॥
avaṃtīsaṃjñako deśaḥ kālikā tatra tiṣṭhati ।
bhadrakālī mahatpūrva rāmadurgācca paścime ॥ 32॥
śrīvidarbhābhidho deśo vaidarbhāstatra tiṣṭhati ।
gurjarātpūrvabhāge tu dvārakāto hi dakṣiṇe ॥ 33 ॥
marudeśo mahe śāni uṣṭrotpattiparāyaṇaḥ।
śrīkoṃkaṇādadhobhāge tāpītaḥ paścimottare ॥ 34 ॥
ābhīradeśo deveśi vindhyaśaile vyavasthitaḥ ।
avaṃtītaḥ pūrvabhāge godāvaryāstathottare ॥ 35 ॥
mālavākhyo mahādeśo dhanadhānyaparāyaṇaḥ ।
draviḍatailaṃgayormadhye coladeśaḥ prakīrtitaḥ ॥ 36॥
lambakarṇāśca te proktā bhedo hyavāntaro bhavet ।
kurukṣetrātpaścime tu tathā cottarabhāgataḥ ॥ 37॥
indraprasthānmaheśāni daśatriyojanottaram ।
pāṃcāla deśo deveśi sauṃdarya-garvabhūṣitaḥ ॥ 38 ॥
pāṃcāladeśamārabhya mlecchādakṣiṇapūrvataḥ।
kāmbojadeśo deveśi vājirāśiparāyaṇaḥ ॥ 39 ॥
vaidarbhadeśādūrgha ca indraprasthācca dakṣiṇe ।
marudeśāt pūrvabhāge vairāḍ-deśaḥ prakīrtitaḥ ॥ 40 ॥
śavyavasthāniyamo nāma saptamaḥ ।
kāmbojādakṣa bhāge tu indraprasthācca paścime ।
pāṇḍya deśo maheśāni mahāśūratva’kārakaḥ ॥ 42 ॥
gaṇḍakītīramārabhya campāraṇyātakaṃ śive ।।
videhabhū: samākhyātā tairabhuktyabhidhaḥ sa tu ॥ 42 ।।
kāmbojadeśamārabhya mahāmlecchāttu pūrvake ।
vālhī kadeśo deveśi aśvotpattiparāyaṇaḥ ॥ 43 ॥
taptakuṇḍaṃ samārabhya rāmakṣetrāṃtakaṃ śive ।
kirātadeśo deveśi vindhyaśaile ca tiṣṭhati ॥ 44 ॥
karatoyāṃ samārabhya hiṃgulājānta kaṃ śive ।
baktāna deśo deveśi mahāmlecchaparāyaṇaḥ ॥ 45 ॥
hiṃgupīṭhaṃ samārabhya marke śāṃtaṃ maheśvari ।
khurāsanābhidho deśo mlecchamārgaparāyaṇaḥ ॥ 46॥
tanmadhye cottare devi airākaḥ parikīrtitaḥ ।
kāśmīraṃ tu samārabhya kāmarūpācca paścime ।। 47 ॥
bhoṭāṃtadeśo deveśi mānaseśācca dakṣiṇe ।
mānaseśādakṣapūrve cīnadeśaḥ prakīrtitaḥ ।। 48 ॥
kailāsagirimārabhya sarayūyonitaḥ pare ।
āmoṃgāṃtaṃ maheśāni mahācīnābhidho bhavet ।। 49 ॥
jaṭeśvaraṃ samārabhya yoginyanta maheśvari ।
nepāla deśo deveśi śilaṭṭa śṛṇu priye ॥ 50 ॥
gaṇeśvaraṃ samārabhya mahodadhyaṃtagaṃ śive ।
śilahaṭṭā bhidho deśaḥ parvate tiṣṭhati priye ॥ 51 ।।
vaṃgadeśa samārabhya bhuvaneśāṃtagaṃ śive ।
gauḍadeśaḥ samākhyātaḥ sarvavidyāviśāradaḥ ॥ 52 ॥
gokarṇeśātpūrvabhāge āryāvartāttu cottare ।
tairabhūktā paścime tu mahāpuryāśca pūrvata: ॥ 53 ॥
mahākośaladeśaḥ syāt sūryavaṃśaparāyaṇaḥ ।
vyāseśvaraṃ samārabhya taptakuṇḍāntakaṃ śive ॥ 14 ॥
magadhākhyo mahādeśo yātrāyāṃ na hi duṣyati ।।
dakṣottarakrameṇaiva kramāt kīkaṭa māgadhau ॥ 15 ॥
caraṇādri samārabhya gṛdhrakūṭāṃtakaṃ śive ।
tāvatkīkaṭadeśaḥ syāttaduttaro māgadho mataḥ ॥56॥
jagannāthaprānta’deśastvautkalaḥ parikīrtitaḥ ।
kāmagiriṃ samārabhya dvārakāntaṃ maheśvari ॥ 17 ॥
śrīkuntalābhidho deśo iṇaṃ śṛṇu maheśvari ।
kāmagirerdakṣabhāge marudeśāttathottare ॥ 18 ॥
hūṇadeśaḥ samākhyātaḥ śūrāstatra vasanti hi ।
atha ghaṭuṃ samārabhya koṭīśasya ca madhyagaḥ ।। 59 ॥
samudraprāntadeśo hi koṅkaṇaḥ parikīrtitaḥ ।
brahmaputrātkāmarūpānmadhyabhāge tu kaikayaḥ ॥ 60 ॥
magadhādakṣabhāge tu vindhyātpaścimataḥ śive ।
śaurasenābhidho deśaḥ sūryavaṃśaprakāśakaḥ ॥ 61 ॥
hastināpuramārabhya kurukṣetrācca dakṣiṇe ।
pāñcālātpūvibhāge tu kurudeśaḥ prakīrtitaḥ ॥ 62 ।
marudeśātpūrvabhāge kāmādrerdakṣiṇe śive ।
siṃhalākhyo mahādeśaḥ sarvadeśottamottamaḥ ॥ 63 ॥
śilahaṭṭāpūrvabhāge kāmarūpāttathottare ।
pulinda deśo deveśi naranārāyaṇaḥ paraḥ ॥ 64 ॥
gaṇeśvarātpūrvabhāge samudrāduttare śive ।
kacchadeśaḥ samākhyātaḥ sevanaṃ śṛṇu sādaram ॥ 65 ॥
pulindā duttare bhāge kaccha।cca paścime śive ।
matsyadeśaḥ samākhyāto matsyabāhulyakārakaḥ ॥ 66 ॥
vairāṭapāṃḍyayormadhye pūrvadakṣakrameṇa ca ।
madradeśaḥ samākhyāto mādrīśastatra tiṣṭhati ॥ 67 ॥
śūrasenātpūrvabhāge kaṇṭhakā paścime vare ।
sauvīradeśo deveśi sarvadeśādhamodhama: ॥ 68॥
deśavyavasthāniyamo nāma saptamaḥ ।
avaṃtītaḥ paścime tu vaidarbhādakṣiṇottare ।
lāṭa deśa: samākhyāto barbaraṃ śṛṇu pārvati ॥ 69 ॥
māyāpuraṃ samārabhya saptaśṛṃgāttathottare |
barbarākhyo mahādeśaḥ saindhavaṃ śṛṇu sādaram ॥ 70 ॥
laṃkāpradeśamārabhya makāntaṃ parameśvari ।
seṃdhavākhyo mahādeśaḥ parvate tiṣṭhati priye ।। 71 ॥
ete paṭapañcāśaddeśā’ mayā proktāstava priye ।
etanmadhye’pi deveśi deśabhedāstvanekaśaḥ ।।
koṭiśaḥ santi deveśi ete mukhyāḥ prakīrtitāḥ ।
rahasyātirahasya ca goptavya paśusaṅkaṭe ।
iti saṃkṣepataḥ proktaṃ kimanyacchrotumicchasi ।।

iti śrīśaktisaṅgamamahātantrarāje uttarabhāge tṛtīya khaṇḍe śrīmadakṣobhyamahogratārāsaṃvāde
deśavyavasthāniyamo nāma saptamaḥ paṭalaḥ ।